Kaza oldu. Deprem oldu. Su bastı. Ya da hırsız girdi.

İlk dakikalarda ne hissedildiğini herkes bilir: şok, panik, ne yapacağını bilememe. Bu tamamen insani bir tepki. Ama sigorta tazminatı söz konusu olduğunda, o ilk saatin nasıl geçirildiği bazen tazminatın tamamını, bazen önemli bir kısmını belirliyor.

Deneyimli sigorta uzmanlarının "60 Dakika Kuralı" dediği şey tam da bu: hasar anından sonraki ilk bir saat, dosyanızın akıbetini büyük ölçüde şekillendirir. Doğru adımlar atıldığında süreç hızlanır, tazminat tam ödenir. Yanlış adımlar ya da hiçbir şey yapılmaması ise aylarca süren itirazlara, kısmi ödemelere hatta red kararlarına zemin hazırlar.

Bu yazı bir kriz anında başvurabileceğiniz pratik bir rehber. Okuyun, kaydedin, gerekirse ekran görüntüsü alın.

Başlamadan önce: neden ilk saat bu kadar kritik?

Sigorta poliçeleri çoğunlukla "hasarın makul süre içinde bildirilmesi" şartını içerir. Bu süre poliçeden poliçeye değişmekle birlikte genellikle 2 ila 5 iş günüdür. Ama bildirim süresinin ötesinde daha pratik bir neden var.

Hasarın hemen ardındaki ortam, en güvenilir delilleri barındırır. Saatler geçtikçe izler silinir, tanıklar dağılır, hasar tespiti zorlaşır, sigorta şirketinin bağımsız ekspertiz talebi güçleşir. Erken hareket eden sigortalı kendi lehine bir dosya oluşturur. Geç kalan ise kendini savunmak zorunda kalır.

İlk 1 Saatte Yapmanız Gereken 12 Şey

1. Önce güvende olduğunuzdan emin olun

Bu madde listenin başında tesadüfen değil. Trafik kazasında araçtan çıkmadan önce trafik akışını kontrol edin. Depremde dışarı çıkmadan önce artçı sarsıntı riskini değerlendirin. Yangında önce tahliye edin.

Hiçbir sigorta tazminatı bir insanın güvenliğinden daha değerli değildir. Delil toplama, fotoğraf çekme, ekspertiz — bunların hepsi sonra yapılabilir. Can güvenliği her şeyin önündedir.

2. Acil servis veya yetkili birimleri arayın

Trafik kazasında 112 ve 155. Yangında 110. Hırsızlıkta 155. Doğal afette AFAD ve 112.

Bu çağrılar yalnızca güvenlik için değil, aynı zamanda belgeler için de kritik öneme sahip. Polis tutanağı, itfaiye raporu, AFAD bildirimi — bunlar sigorta dosyasının resmi dayanağını oluşturur. Yetkili birimlerin gelmediği ya da çağrılmadığı durumlarda hasar tespiti çok daha zor hale gelir.

Özellikle şunu bilin: trafik kazalarında karşı tarafla anlaşıp tutanak tutmadan ayrılmak, hem hukuki hem sigorta açısından ciddi risk taşır.

3. Fotoğraflamaya başlayın — hemen, her şeyi

Akıllı telefonunuz bu anda en önemli aracınız. Hasar görmüş yüzey, kırık cam, sular altındaki zemin, kaza yeri, çalınan eşyaların bulunduğu alan — ne varsa fotoğraflayın.

Birkaç pratik kural: farklı açılardan çekin, geniş plan ve yakın plan ayrımını gözetin, flaş kullanın. Fotoğrafların meta verilerinde tarih ve saat bilgisi otomatik olarak kaydolur, bu bilgi dosyanız için değerlidir. Videoyla da belgeleme yapabilirsiniz.

En kritik hata şu: "önce biraz toparlayalım, sonra çekerim." Toparlanmış bir hasar alanı, gerçek hasar büyüklüğünü gizler ve eksper raporunu olumsuz etkiler.

4. Hiçbir şeyi yerinden oynatmayın

Kaza yerindeki araçları, depremde düşen eşyaları, su basmasında ıslanmış mobilyaları — eksper gelene kadar mümkün olan her şeyi olduğu yerde bırakın.

Bunun iki istisnası var: can güvenliğini tehdit eden unsurlar ve tamamen zorunlu acil müdahaleler. Bu durumlar dışında "biraz düzeltelim, biraz temizleyelim" refleksinden kaçının. Eksper hasar anındaki durumu görmek ister. Değiştirilmiş bir ortamı değerlendirmek hem daha zor hem daha az size yarar sağlar.

5. Sigorta şirketinizi veya acentenizi arayın

Büyük şirketlerin tamamının 7/24 hasar ihbar hattı var. Bu numarayı poliçenizin aldığı gün telefonunuza kaydetmiş olmanız gerekir. Eğer kaydetmediyseniz, poliçe belgesinin üst kısmında ya da şirketin web sitesinde bulabilirsiniz.

İhbar sırasında şunları hazır tutun: poliçe numaranız, kimlik bilgileriniz, hasarın kısa özeti, hasar yeri ve saati. Bu çağrı hem sizi bir dosya numarasına kavuşturur hem de sigorta şirketinin süreci başlatmasını sağlar. Dosya numarasını not alın, her iletişimde kullanın.

6. Tanıkları ve iletişim bilgilerini kaydedin

Trafik kazasında olayı gören bir sürücü ya da yayaydı. Komşunuz yangını başından beri izledi. Hırsızlık gecesi birisi kapıda anormal bir hareketlilik fark etti.

Tanıklar dağılmadan önce ad, telefon ve mümkünse adres bilgilerini alın. Tanık ifadesi, hasar dosyasında her zaman güçlendirici bir unsur olarak yer alır. Sigorta şirketleri eksper sürecinde bu bilgilere başvurabilir.

7. Karşı taraf varsa bilgilerini eksiksiz alın

Trafik kazası, komşudan gelen su baskını, binanın ortak alanında yaşanan hasar — karşı taraf olan her durumda şu bilgileri mutlaka kaydedin: isim, soyisim, T.C. kimlik numarası, telefon, araç plakası (varsa), sigorta poliçe bilgileri.

Karşı tarafın sigortası varsa onu da not edin. Üçüncü şahıs hasarlarında sigorta şirketleri bu bilgilere ihtiyaç duyar ve bu bilgiler olmadan rücu süreci işletilemez.

8. Tutanak tutun veya imzalayın — ama okumadan imzalamayın

Trafik kazasında kaza tespit tutanağı zorunlu. Tutanakta hasar açıklaması, kaza koşulları ve tarafların beyanı yer alır. Karşı tarafla uyum sağlanamıyorsa tutanağa "ihtirazi kayıt" düşülebilir: "uyuşmazlık halinde mahkemeye başvurulacaktır" gibi bir ibare.

Hiçbir zaman okumadan imzalamayın. Tutanaktaki hata veya eksiklik daha sonra aleyhınıza kullanılabilir. Karşı taraf üzerinizde baskı kuruyorsa, tutanak imzalamadan ayrılın ve durumu sigorta şirketinize bildirin.

9. Değer kayıplarını listeleyin

Su baskınında, hırsızlıkta ya da yangında hasar gören ya da çalınan eşyalar için mümkün olan en kapsamlı listeyi oluşturun. Eşyanın adı, markası, yaklaşık satın alma tarihi ve tahmini bedeli.

Eğer bu eşyalara ait fatura, fotoğraf ya da banka ekstresi varsa bunları da dosyaya ekleyin. Akıllı telefonunuzun fotoğraf galerisinde geçmişe dönük çekimler bazen bir eşyanın varlığına kanıt olabilir. Kredi kartı ekstreleri satın alma tarihini ve tutarını belgeler.

Hiçbir şeyi abartmadan, gerçek değeriyle beyan edin. Abartılı beyan, sigorta dolandırıcılığı kapsamına girer ve tüm dosyanın iptaline yol açabilir.

10. Acil onarım yaptıracaksanız önceden onay alın

Yağmur suyunun içeri girmemesi için kırık camın kapatılması, çalınan kapı kilidinin değiştirilmesi, sızan borunun durdurulması — bunlar makul acil müdahalelerdir ve sigorta şirketleri genellikle bu masrafları da karşılar.

Ama şunu bilin: acil onarım öncesinde sigorta şirketinizi bilgilendirmeden büyük çaplı tamir yaptırmak, eksper gelmeden hasarı ortadan kaldırmak anlamına gelebilir. Bu da değerlendirmeyi imkânsız kılar. Küçük acil önlemler makul, büyük onarımlar ise eksper raporu beklenmeden yapılmamalı.

11. Her şeyi yazılı kayıt altına alın

Sigorta şirketiyle yaptığınız telefon görüşmesinin tarihini, saatini, konuştuğunuz kişinin adını ve söylenenlerin özetini not edin. E-posta yazışmalarını saklayın. Whatsapp mesajlarının ekran görüntüsünü alın.

Sigorta süreçleri bazen haftalar, bazen aylarca sürer. Bu süre zarfında "biz size bunu söylemedik" ya da "o taahhüt verilmedi" gibi anlaşmazlıklar doğabilir. Yazılı kayıt, her zaman en güçlü delildir.

12. İtiraz hakkınızı ve şikayet mekanizmalarınızı bilin

Dosyanız reddedilirse ya da tazminat düşük bulunursa süreç bitmemiş demektir.

İlk adım sigorta şirketinin itiraz birimi. Buraya yazılı ve gerekçeli itiraz yapılır. Yanıt tatmin edici değilse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir, bu süreç mahkemeye kıyasla çok daha hızlı işler. Son olarak SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) şikayet hattı ve Tüketici Hakem Heyetleri de başvurulabilecek resmi kanallar arasında.

Hakkınızı aramak için zamanında itiraz edin. Çoğu poliçede itiraz süreleri sınırlıdır.

Hasar öncesinde yapmanız gerekenler

Bu 12 adım hasar anı için. Ama hasar olmadan önce atılacak birkaç adım, o kriz anını çok daha yönetilebilir kılar.

Poliçe belgenizi hem dijital hem fiziksel olarak saklayın. Hasar ihbar numarasını telefonunuza kaydedin. Ev eşyalarınızı fotoğraflayıp bir bulut depolama alanına yükleyin: bu arşiv, ileride hem değer tespitinde hem kanıt olarak işe yarar. Poliçenizi yılda bir gözden geçirin ve kapsamın hâlâ yeterli olup olmadığını kontrol edin.

En sık yapılan hatalar

Bildirimi ertelemek. "Önce durumu toparlarım, sonra ararım." Bu erteleme bazen poliçe bildirim süresini aşar, bazen delillerin yok olmasına zemin hazırlar.

Sosyal medyada paylaşmak. Hasar fotoğraflarını ya da kaza anlatımını anlık olarak sosyal medyaya yüklemek, sigorta ekspertiziyle çelişen ifadeler doğurabilir. Dosya kapatılana kadar bu paylaşımlardan kaçının.

Karşı tarafla nakit anlaşmak. Özellikle küçük trafik hasarlarında "sigorta karıştırmayalım, nakit halledelim" teklifleri cazip görünebilir. Ama saatler sonra ortaya çıkan araç içi hasar ya da yaralanma, nakit anlaşmayı geçersiz kılar ve sizi mağdur bırakır.

Poliçe sınırlarını bilmemek. Hasar anında sigortalı olmayan bir kalem için tazminat beklemek hem sizi hem de süreci yavaşlatır. Poliçenizi önceden okumak bu karışıklığı önler.

Son söz

Sigorta, en çok kriz anında değer kazanır. Ama o kriz anında nasıl davranıldığı, sigortanın ne kadar değer taşıdığını belirler.

60 dakika kuralu karmaşık değil: güvende olun, belgeleyin, bildirin, kayıt altına alın. Bu dört ilke, yukarıdaki 12 adımın özü.

Hasar sürecinde sorun yaşıyor ya da dosyanızın durumunu anlamakta güçlük çekiyorsanız Korus İgorta uzmanlarına ulaşabilirsiniz: korusigorta.com.tr